{"id":991209,"date":"2023-12-29T00:00:00","date_gmt":"2023-12-28T21:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cukurpartners.com\/turk-ticaret-kanunu-hukumleri-cercevesinde-hakim-ve-bagli-sirketler\/"},"modified":"2023-12-29T00:00:00","modified_gmt":"2023-12-28T21:00:00","slug":"turk-ticaret-kanunu-hukumleri-cercevesinde-hakim-ve-bagli-sirketler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/turk-ticaret-kanunu-hukumleri-cercevesinde-hakim-ve-bagli-sirketler\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK T\u0130CARET KANUNU H\u00dcK\u00dcMLER\u0130 \u00c7ER\u00c7EVES\u0130NDE HAK\u0130M VE BA\u011eLI \u015e\u0130RKETLER"},"content":{"rendered":"
G\u00fcnl\u00fck hayatta bir \u015firketin ba\u015fkaca bir \u015firketin paylar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu elinde bulundurdu\u011fu, holding, grup \u015firket olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok \u015firketle kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z. Bu fiili durum, T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun de\u011fi\u015fti\u011fi 2012 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde de b\u00f6yle idiyse de, kanunda bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmuyordu. Dolay\u0131s\u0131yla kanundaki bu bo\u015flu\u011fu doldurmak ve bu \u015firketlerin aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenleyebilmek amac\u0131yla 2012\u2019de kabul edilen g\u00fcncel T\u00fcrk Ticaret Kanununda ilk kez \u015eirketler Toplulu\u011fu ya da Hakim ve ba\u011fl\u0131 \u015firketler ile alakal\u0131 d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. Peki, nedir bu \u015firketler toplulu\u011fu ya da hakim ve ba\u011fl\u0131 \u015firketler?<\/span><\/p>\n

Kanunumuzda hakim ve ba\u011fl\u0131 \u015firketleri tan\u0131mlayan madde esas\u0131nda ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumdad\u0131r diyebiliriz. \u0130lk k\u0131s\u0131mda belirtilen kriterlere uyan \u015firketler do\u011frudan hakim ya da ba\u011fl\u0131 \u015firket olarak nitelendirilirken, ikinci gruptaki kriterlere uyan \u015firketler i\u00e7in genel olarak \u201chakimiyet karinesi\u201d terimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Birden fazla \u015firketin birbirleri aras\u0131ndaki ili\u015fkinin \u201chakim- ba\u011fl\u0131 \u015firket ili\u015fkisi\u201d olarak nitelendirilebilece\u011fi haller \u015funlard\u0131r<\/b> :<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Bir ticaret \u015firketinin di\u011fer bir ticaret \u015firketinin do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak;<\/b><\/li>\n<\/ol>\n
      \n
    • oy haklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funa sahip olmas\u0131,\u00a0<\/span><\/li>\n
    • \u015firket s\u00f6zle\u015fmesi uyar\u0131nca, y\u00f6netim organ\u0131nda karar alabilecek \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan say\u0131da \u00fcyenin se\u00e7imini sa\u011flayabilmek hakk\u0131n\u0131 haiz olmas\u0131 ya da,\u00a0<\/span><\/li>\n
    • kendi oy haklar\u0131 yan\u0131nda, bir s\u00f6zle\u015fmeye dayanarak, tek ba\u015f\u0131na veya di\u011fer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte, oy haklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturmas\u0131 veya\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
        \n
      • Bir s\u00f6zle\u015fme gere\u011fince veya ba\u015fka bir yolla h\u00e2kimiyeti alt\u0131nda tutabilmesi,<\/b><\/li>\n<\/ul>\n

        Bu hallede ilk bahsedilen ticaret \u015firketi hakim, ikincisi ise ba\u011fl\u0131\/yavru \u015firket konumundad\u0131r. Ayr\u0131ca bu \u015firketlerden en az birisinin merkezi T\u00fcrkiye\u2019de ise bu \u015firketlere \u015firketler toplulu\u011fu h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

        Hakimiyet Karinesi :\u00a0<\/b><\/p>\n

        Ancak, kanunda say\u0131lan bu kriterler bulunmasa dahi ticari hayatta baz\u0131 \u015firketlerin aralar\u0131ndaki ili\u015fkiler birbirlerinden ayr\u0131 hareket edemedikleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Kanunumuz bu \u015firketleri de g\u00f6z ard\u0131 etmemi\u015f;\u00a0 bahsi ge\u00e7en t\u00fcrden \u015firketlerin aralar\u0131ndaki ili\u015fkiyi tan\u0131mlamak ve hukuki d\u00fczen i\u00e7erisinde kendilerine de yer vermek amac\u0131yla bu \u015firketler i\u00e7in \u201chakimiyet karinesi\u201d terimini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karinenin uygulanabilmesi i\u00e7in de \u015firketlerin baz\u0131 kriterleri kar\u015f\u0131lamas\u0131 gerekmektedir.\u00a0<\/span><\/p>\n

        Bu kriterler; i) bir \u015firketin di\u011fer bir ticaret \u015firketinin paylar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funa veya onu y\u00f6netebilecek kararlar\u0131 alabilecek miktarda paylar\u0131na sahip bulunmas\u0131 ya da ii) hakim konumda olan bir \u015firketin ba\u011fl\u0131 \u015firketleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u015fka bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015firkete hakim olmas\u0131 \u015fekline \u00f6zetlenebilir. \u0130kinci halde olu\u015fan ili\u015fki \u201cdolayl\u0131 hakimiyet\u201d olarak betimlenmektedir ve hakim \u015firkete do\u011frudan ve dolayl\u0131 olarak ba\u011fl\u0131 bulunan \u015firketler, onunla birlikte bir \u015firketler toplulu\u011fu olu\u015fturmaktad\u0131r<\/span><\/p>\n

        Hakim ya da ba\u011fl\u0131 \u015firket konumunda olmak, yaln\u0131zca bu s\u0131fatlar\u0131n kazan\u0131m\u0131yla dahi \u00f6zellikle ba\u011fl\u0131 \u015firket bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli sorumluluklar getirmektedir. Zira ad\u0131 gere\u011fi ba\u011fl\u0131 \u015firket; hakim \u015firketten ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde hareket edememekte ve bu nedenle fiillerini hakim \u015firkete bildirme ve hakim \u015firketin g\u00f6sterdi\u011fi yolda ilerleme zorunlulu\u011fu alt\u0131nda bulunmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

        T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019na g\u00f6re bir ba\u011fl\u0131 \u015firketin hakim \u015firkete kar\u015f\u0131 ne gibi sorumluluklar\u0131 vard\u0131r?\u00a0<\/b><\/p>\n

        Bu soruya verilebilecek ilk cevap, ili\u015fkinin mahiyeti gere\u011fi; hakim \u015firketten gelen talep ve talimatlar\u0131 yerine getirmek sorumlulu\u011fudur. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn tek istisnas\u0131 ise Ba\u011fl\u0131 \u015firketin \u00f6deme g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a a\u015fan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek olan veya \u00f6nemli varl\u0131klar\u0131n\u0131 kaybetmesine yol a\u00e7abilecek nitelik ta\u015f\u0131yan talimatlar verilmesidir.\u00a0<\/span><\/p>\n

        Ba\u011fl\u0131 \u015firketleri bekleyen ikinci y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ise; Kanunumuzda da uzun uzad\u0131ya d\u00fczenlenen ba\u011fl\u0131 \u015firketin y\u00f6netim kurulunun faaliyet y\u0131l\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 ay\u0131 i\u00e7inde, \u015firketin h\u00e2kim ve ba\u011fl\u0131 \u015firketlerle ili\u015fkileri hakk\u0131nda bir rapor d\u00fczenlemesidir. Ba\u011fl\u0131l\u0131k Raporu olarak adland\u0131r\u0131lan bu raporda ba\u011fl\u0131 \u015firket; hakim \u015firketle, hakim \u015firkete ba\u011fl\u0131 ba\u015fka bir yavru \u015firketle ya da hakim \u015firketin y\u00f6nlendirmesi do\u011frultusunda ba\u015fka bir \u015firketle yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm hukuki i\u015flemleri ya da hakim \u015firket yarar\u0131na al\u0131nan t\u00fcm \u00f6nlemleri; bunlar\u0131n yarar\u0131 ve zarar\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alacak \u015fekilde belirtir. Ancak ba\u011fl\u0131 \u015firketin rapor etme sorumlulu\u011fu bununla da bitmemekte; yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemlerde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir zarara u\u011fram\u0131\u015fsa bunun denkle\u015ftirilip denkle\u015ftirilmedi\u011finin de hesab\u0131n\u0131 vermek zorundad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

        Ba\u011fl\u0131 \u015firketin di\u011fer bir sorumlulu\u011fu, hakim \u015firketin bilgi alma hakk\u0131na paralel olarak; genel kurulda herhangi bir pay sahibinin talebi \u00fczerine; finansal ve malvarl\u0131\u011f\u0131yla ilgili durumlar\u0131 ile hesap sonu\u00e7lar\u0131, h\u00e2kim \u015firketin ba\u011fl\u0131 \u015firketlerle, ba\u011fl\u0131 \u015firketlerin birbirleriyle, h\u00e2kim ve ba\u011fl\u0131 \u015firketlerin pay sahipleri, y\u00f6neticileri ve bunlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131yla ili\u015fkileri, yapt\u0131klar\u0131 i\u015flemler ve bunlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda, \u00f6zenli, ger\u00e7e\u011fi aynen ve d\u00fcr\u00fcst\u00e7e yans\u0131tan hesap verme ilkelerine uygun olarak\u00a0 bilgi vermektir. Bilgi verme i\u015flemi de y\u0131ll\u0131k ve denetleme raporlar ile birlikte haz\u0131rlanacak bir 3. Raporla yap\u0131lacakt\u0131r. Raporun haz\u0131rlanmas\u0131 a\u015famas\u0131nda gerekli \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ile bir uzman\u0131n g\u00f6revlendirilmesi ihtimali ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu halde ba\u011fl\u0131 \u015firketin gerekli bilgi ve belgeleri bu uzmana verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de do\u011facakt\u0131r. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ayk\u0131r\u0131l\u0131k halinde Kanunumuzun 562. Maddesi cezai bir m\u00fceyyide \u00f6ng\u00f6rerek \u015firketleri; sonradan getirilen i\u015fbu \u015firketler toplulu\u011fu d\u00fczenlemeleri uygulamaya zorlam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

        Hakim \u015eirketin, Ba\u011fl\u0131 \u015eirkete Kar\u015f\u0131 Sorumluluklar\u0131 Nelerdir ?\u00a0<\/b><\/p>\n

        Ba\u011fl\u0131 \u015firketin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hakim \u015firkete tan\u0131nan haklar daha fazla gibi g\u00f6z\u00fckse de esas\u0131nda hakim \u015firketin de, ba\u011fl\u0131 \u015firketin iflas\u0131ndan ya da zararlar\u0131ndan sorumlu olmas\u0131 ya da kar\u015f\u0131lamak durumunda kalmas\u0131 gibi bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Zira hakim \u015firket, konumu gere\u011fi, oto kontrol\u00fcn\u00fc iyi kurmal\u0131 ve menfaatler dengesine g\u00f6re hareket etmelidir. Bu do\u011frultuda; hakim \u015firketin hakimiyetini; ba\u011fl\u0131 \u015firketi kayba u\u011fratacak \u015fekilde kullanmama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunmaktad\u0131r. Kanunumuz \u201cba\u011fl\u0131 \u015firketi kayba u\u011fratmak\u201d c\u00fcmlesine; kar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ya da aktar\u0131lmas\u0131; kefalet, aval gibi sorumluluklar y\u00fcklenmesi ya da hakl\u0131 bir sebep olmaks\u0131z\u0131n tesislerini yenilememesi gibi \u00f6rnekler vermektedir.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

        Hakim \u015firketin yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan bu sorumluluktan kurtulmas\u0131n\u0131n bir yolu vard\u0131r: Ba\u011fl\u0131 \u015firkete kayb\u0131n dengi de\u011ferinde bir istem hakk\u0131 sunmak. Ancak hakim \u015firket bu istem hakk\u0131n\u0131 nas\u0131l sunacak ya da istem hakk\u0131 sunmamas\u0131 ihtimalinde s\u00fcre\u00e7 nas\u0131l ilerleyecektir?\u00a0 \u0130stem hakk\u0131 faaliyet y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde ve s\u00fcresinde sunulmal\u0131; ayr\u0131ca ba\u011fl\u0131 \u015firket sundu\u011fu raporlar do\u011frultusunda ula\u015f\u0131lacak zarar miktar\u0131na denk olmal\u0131d\u0131r. Faaliyet y\u0131l\u0131nda zarar\u0131n giderilmemesi ya da s\u00fcresinde istem hakk\u0131 sunulmamas\u0131 halinde ise;\u00a0 ba\u011fl\u0131 \u015firketin her bir pay sahibinin, alacakl\u0131s\u0131n\u0131n; hakim \u015firketten ve onun y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinden zarar\u0131n giderilmesini isteme hakk\u0131 bulunmakta olup aksi halde hakim \u015firketin ; yetersiz denkle\u015ftirmenin giderilmesi, kayba sebep olan genel kurul kararlar\u0131n\u0131n iptali ya da butlan\u0131 veya tazminat davas\u0131 gibi davalar y\u00f6neltilmesi gibi bir durumla kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 muhtemeldir.\u00a0<\/span><\/p>\n

        Hakimiyetini k\u00f6t\u00fcye kullanmak suretiyle ba\u011fl\u0131 \u015firketi maddi kayba u\u011fratan hakim \u015firketin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi potansiyel davalar bunlar olmakla birlikte oy \u00e7o\u011funlu\u011funun kendisinde bulunmas\u0131ndan faydalanarak ba\u011fl\u0131 \u015firkete ba\u015fkaca zarar verebilece\u011fi a\u015fikar olan hakim \u015firketin yukar\u0131da zikredilen davalara ek olarak y\u00f6netim kurulu kararlar\u0131n\u0131n iptali ya da butlan\u0131 veya paylar\u0131n\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 davalar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u011fl\u0131 \u015firketin pay sahiplerine ve alacakl\u0131lar\u0131na verilen bu dava haklar\u0131 ile hakim \u015firketin keyfi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve bir s\u0131n\u0131r \u00e7izerek ba\u011fl\u0131 \u015firketi korumak ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

        Ayy\u00fcce T\u00fcrkmen<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

        <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        G\u00fcnl\u00fck hayatta bir \u015firketin ba\u015fkaca bir \u015firketin paylar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu elinde bulundurdu\u011fu, holding, grup \u015firket olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok \u015firketle kar\u015f\u0131la\u015fmaktay\u0131z. Bu fiili durum, T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun de\u011fi\u015fti\u011fi 2012 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinde de b\u00f6yle idiyse de, kanunda bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmuyordu. Dolay\u0131s\u0131yla kanundaki bu bo\u015flu\u011fu doldurmak ve bu \u015firketlerin aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenleyebilmek amac\u0131yla 2012\u2019de kabul edilen g\u00fcncel T\u00fcrk Ticaret…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[341,335],"tags":[],"class_list":["post-991209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-is-hayatina-bakis","category-sirketler-ve-ticaret-hukuku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/991209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=991209"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/991209\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=991209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=991209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=991209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}