{"id":993520,"date":"2025-08-22T17:10:36","date_gmt":"2025-08-22T14:10:36","guid":{"rendered":"https:\/\/cukurpartners.com\/?p=993520"},"modified":"2025-08-22T17:10:36","modified_gmt":"2025-08-22T14:10:36","slug":"ticari-uyusmazliklarda-cezai-sart-hukuki-niteligi-islevi-ve-sinirlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/ticari-uyusmazliklarda-cezai-sart-hukuki-niteligi-islevi-ve-sinirlari\/","title":{"rendered":"Ticari Uyu\u015fmazl\u0131klarda Cezai \u015eart : Hukuki Niteli\u011fi, \u0130\u015flevi ve S\u0131n\u0131rlar\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"vgblk-rw-wrapper limit-wrapper\">\n<p class=\"p1\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ticari hayat\u0131nda hemen hemen t\u00fcm \u015firketler ticari faaliyetlerini s\u00f6zle\u015fmeler \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctmekte olup; olas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f hukuki g\u00fcvenceyi elde etmek istemektedirler. Ticari s\u00f6zle\u015fmelerin ta\u015f\u0131makta oldu\u011fu ticari riskleri olabildi\u011fince azaltmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u015firketler; s\u00f6zle\u015fmenin edimlerinin yerine getirilmesini sa\u011flamak veya edimin yerine gelmemesi durumunda maddi kay\u0131plar\u0131n\u0131 en aza indirmek amac\u0131yla s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerinin ihlali halinde<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>cezai \u015fart ko\u015fulunun da eklenmesi talep etmektedirler. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f bir y\u00f6ntem olarak uygulanan cezai \u015fart; bir\u00e7ok hukuki koruma durumunu yan\u0131nda getirmekle birlikte uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 birtak\u0131m uyu\u015fmazl\u0131klara da sebep olmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131m\u0131z ile birlikte T\u00fcrk Hukuku kapsam\u0131nda cezai \u015fart d\u00fczenlemelerini de\u011ferlendirmekteyiz.<\/p>\n<ul class=\"ul1\">\n<li class=\"li1\"><b>Cezai \u015fart,<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>size hangi hukuki korumalar\u0131 sa\u011flar ?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"p1\">Genel anlamda cezai \u015fart s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda mevcut olan ifan\u0131n garantisi olarak g\u00f6r\u00fclse de asl\u0131nda cezai \u015fart\u0131n ba\u015fkaca uygulama \u015fekilleri de mevcuttur. S\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda cezai \u015fart maddesinin ne \u015fekilde d\u00fczenlendi\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilece\u011fi gibi cezai \u015fart; hi\u00e7 yerine getirilmemi\u015f ifan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olabildi\u011fi gibi e zaman\u0131nda yerine getirilmemi\u015f ifaya ek olarak da talep edilebilmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kimi s\u00f6zle\u015fmelerde bor\u00e7lu taraf\u0131n s\u00f6zle\u015fmedeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden kurtulmas\u0131 ko\u015fulu olarak da cezai \u015fart\u0131n \u00f6denmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kanuni d\u00fczenlemeler cezai \u015fart\u0131n farkl\u0131 \u015fekillerde s\u00f6zle\u015fmeye eklenebilmesine imkan tan\u0131m\u0131\u015f olup, taraflar\u0131n anla\u015fmlar\u0131 uyar\u0131nca farkl\u0131 uygulamalar s\u00f6z konusu olabilecektir. Bu \u00e7er\u00e7evede, s\u00f6zle\u015fmede ge\u00e7erli bir cezai \u015fart d\u00fczenlemesi varsa, alacakl\u0131n\u0131n yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fmenin ihlal edildi\u011fini ispatlamas\u0131 yeterlidir; ayr\u0131ca u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n miktar\u0131n\u0131 ispat etme y\u00fck\u00fcnden kurtulur. Bu y\u00f6n\u00fcyle cezai \u015fart, zarar ispat\u0131 gereklili\u011fini ortadan kald\u0131rarak alacakl\u0131ya \u00f6nemli bir hukuki kolayl\u0131k sa\u011flar.<\/p>\n<ul class=\"ul1\">\n<li class=\"li1\"><b>\u0130faya ek olarak talep edilecek cezai \u015fart hakk\u0131n\u0131<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>ortadan kald\u0131ran durumlar nelerdir ?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"p1\">Yaz\u0131m\u0131z i\u00e7eri\u011finde de belirtildi\u011fi \u00fczere s\u00f6zle\u015fmede kararla\u015ft\u0131r\u0131lan ifan\u0131n belirlenen tarih veya yerde yap\u0131lmamas\u0131 halinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lan ifaya ek olarak cezai \u015fart da talep edilebilmektedir. Ancak bu duruma kanun koyucu taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar getirilmi\u015f, alacakl\u0131n\u0131n talep hakk\u0131 ayr\u0131ca belli \u015fartlara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple kararla\u015ft\u0131r\u0131lan zamanda veya yerde ifan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi durumunda alacakl\u0131n\u0131n<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>cezai \u015fart talep edebilmesi i\u00e7in mutlaka ifay\u0131 kabul ederken \u00e7ekince ( ihtirazi kay\u0131t)<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>koymas\u0131 veya cezai \u015fart hakk\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a feragat etmemesi gerekmektedir. Bu durumda ifa ile birlikte cezai \u015fart almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen alacakl\u0131 \u015firketlerin mutlaka ifan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi s\u0131rada ifan\u0131n gecikti\u011fini ve bu sebepten dolay\u0131 cezai \u015fart talebinde bulundu\u011funu belirtmesi gerekmektedir. Uygulamada genellikle<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>eser s\u00f6zle\u015fmesi niteli\u011findeki in\u015faat veya imalat s\u00f6zle\u015fmelerinde<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>edimlerin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ici kabul veya kesin kabul tutanaklar\u0131 tanzim olunmaktad\u0131r. Kanun ve s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda ifaya ek olarak cezai \u015fart talep edecek olan alacakl\u0131 taraf\u0131n mutlaka bahsi ge\u00e7en tutanaklara ifan\u0131n olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi ifa edilmedi\u011fini ve cezai \u015fart talebinin bulundu\u011fu \u00e7ekince olarak ileri s\u00fcrmesi gerekmektedir. Yahut sat\u0131n al\u0131d\u011f\u0131 mal\u0131n teslimi geciken tacir m\u00fc\u015fterinin, kar\u015f\u0131 tarafa hi\u00e7 kay\u0131t d\u00fc\u015fmeden \u00f6deme yapmak yerine, gecikmeden kaynaklanan cezai art hakk\u0131n\u0131n sakl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ihtar etmesi gerekmektedir. Aksi durumda alacakl\u0131n\u0131n talep hakk\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 sonucu ile kar\u015f\u0131labilecektir.<\/p>\n<ul class=\"ul1\">\n<li class=\"li1\"><b>Cezai \u015fart\u0131n, ger\u00e7ek zarar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tamamlay\u0131c\u0131 veya ba\u011f\u0131ms\u0131z rol\u00fc <\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"p1\">Kural olarak taraflar aras\u0131nda kararla\u015ft\u0131r\u0131lan cezai \u015fart, alacakl\u0131n\u0131n fiilen bir zarar g\u00f6rmesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Cezai \u015fart\u0131n talep edilmesi i\u00e7in do\u011frudan bir zarar\u0131n do\u011fmu\u015f olmas\u0131 gerekmemekte, edim sahibinin s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerini ihlal etmesi cezai \u015fart\u0131 talep edebilmek i\u00e7in yeterli olmaktad\u0131r. dir. Bu durumda herhangi bir zarara u\u011framayan alacakl\u0131 taraf dahi, s\u00f6zle\u015fme ihlal edilmi\u015f ise cezai \u015fart talep edebilmektedir.<\/p>\n<p class=\"p1\">Cezai \u015fart, kural olarak zarar olu\u015fmasa dahi talep edilebilir; ancak zarara ek olarak cezai \u015fart talep edilebilmesi i\u00e7in bu durumun s\u00f6zle\u015fmede a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131 gerekir. S\u00f6zle\u015fmede a\u00e7\u0131k bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, alacakl\u0131 taraf hem u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 hem de cezai \u015fart\u0131 birlikte talep edemez; yaln\u0131zca kararla\u015ft\u0131r\u0131lan cezai \u015fart tutar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle, cezai \u015fart bu durumda zarar\u0131n pe\u015fin \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve sabitlenmi\u015f bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirilir ve ayr\u0131ca tazminat talebine imkan vermez. Bu nedenle, zarar ile cezai \u015fart\u0131n birlikte istenebilece\u011fi h\u00e2llerin a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmesi, alacakl\u0131n\u0131n hak kayb\u0131 ya\u015famamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<ul class=\"ul1\">\n<li class=\"li1\"><b>Cezai \u015fart miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinde bir s\u0131n\u0131r var m\u0131d\u0131r ? Miktar indirilebilir mi?<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"p1\">Yasal d\u00fczenlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda cezai \u015fart miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi herhangi bir s\u0131n\u0131ra tabi tutulmam\u0131\u015f, taraflar\u0131n bu tutar\u0131 serbest\u00e7e belirleyebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Her ne kadar kanun koyucu Bor\u00e7lar Kanunu ile hakime yetki vererek a\u015f\u0131r\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ceza tutarlar\u0131n\u0131 indirebilece\u011fini belirtmi\u015f ise de, bu indirim imkan\u0131 tacirler i\u00e7in bu \u015fekilde ge\u00e7erli de\u011fildir.<span class=\"s1\"> T<\/span>acir olman\u0131n cezai \u015fart bak\u0131m\u0131ndan temel sonucu, tacir s\u0131fat\u0131yla hareket eden taraflar\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lan cezai \u015fart\u0131n fahi\u015f bile olsa h\u00e2kim taraf\u0131ndan re\u2019sen indirilememesidir.Bu durum, tacirlerin ticari hayattaki deneyim ve \u00f6ng\u00f6r\u00fc yeteneklerine sahip olduklar\u0131 varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131r ve tacirler aras\u0131 s\u00f6zle\u015fme serbestisinin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu durumda ticari i\u015flerde cezai \u015farta ili\u015fkin tek s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n <i>\u201cahlaka ayk\u0131r\u0131l\u0131k\u201d <\/i>kural\u0131na<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>uyulmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n<p class=\"p1\">Bu duruma ek olarak; kendisinden cezai \u015fart istenen tacir bor\u00e7lunun ilgili cezai \u015fart miktar\u0131n\u0131 \u00f6demesiyle birlilte ekonomik a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe d\u00fc\u015fece\u011fi ve ticari faaliyetlerine devam etme imkan\u0131n ortadan kalkaca\u011f\u0131, ba\u015fka bir deyi\u015fle y\u0131k\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 durumlarda da cezai \u015fart\u0131n miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan indirim uygulanmas\u0131 talep edilebilecektir. Bu durumda bor\u00e7lu tacir; ana s\u00f6zle\u015fmesindeki sermaye miktar\u0131 ve mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek cezai \u015fart\u0131 \u00f6demesi halinde g\u00fc\u00e7l\u00fck ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 ispat ederek cezai \u015fart\u0131n indirilmesini talep edebilecektir.<\/p>\n<p class=\"p1\"><b>Sonu\u00e7 olarak; <\/b>g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ticari s\u00f6zle\u015fmelerde s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z cezai \u015fart d\u00fczenlemeleri somut olaydan olaya farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilen, hem d\u00fczenlenmesi hem de uygulamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ayr\u0131ca dikkat g\u00f6sterilmesi gereken bir hukuki risk y\u00f6netim arac\u0131d\u0131r. Cezai \u015fart\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmeden kaynakl\u0131 haklar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla birlikte, hatal\u0131 uygulama neticesinde talep edilebilirli\u011finin ortadan kalkmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu sebeple her somut olayda cezai \u015fart\u0131n yorumlanmas\u0131 titizlikle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, durumun gereklilikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak ad\u0131m at\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p class=\"p3\"><b>Av. Hayri K\u00fc\u00e7\u00fcksar\u0131<\/b><\/p>\n<\/div>\n<p><!-- .vgblk-rw-wrapper --><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ticari hayat\u0131nda hemen hemen t\u00fcm \u015firketler ticari faaliyetlerini s\u00f6zle\u015fmeler \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctmekte olup; olas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olan en geni\u015f hukuki g\u00fcvenceyi elde etmek istemektedirler. Ticari s\u00f6zle\u015fmelerin ta\u015f\u0131makta oldu\u011fu ticari riskleri olabildi\u011fince azaltmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u015firketler; s\u00f6zle\u015fmenin edimlerinin yerine getirilmesini sa\u011flamak veya edimin yerine gelmemesi durumunda maddi kay\u0131plar\u0131n\u0131 en aza indirmek amac\u0131yla s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerinin ihlali halinde\u00a0&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[418],"tags":[],"class_list":["post-993520","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilgi-kaynaklari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=993520"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":993521,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993520\/revisions\/993521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=993520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=993520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=993520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}