{"id":993745,"date":"2026-01-20T16:11:06","date_gmt":"2026-01-20T13:11:06","guid":{"rendered":"https:\/\/cukurpartners.com\/?p=993745"},"modified":"2026-02-04T16:12:00","modified_gmt":"2026-02-04T13:12:00","slug":"genetigi-degistirilmis-organizmali-urun-ticaretinin-ceza-hukuku-boyutu-biyoguvenlik-kanunundaki-mevcut-yaptirim-rejimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/genetigi-degistirilmis-organizmali-urun-ticaretinin-ceza-hukuku-boyutu-biyoguvenlik-kanunundaki-mevcut-yaptirim-rejimi\/","title":{"rendered":"Geneti\u011fi De\u011fi\u015ftirilmi\u015f Organizmal\u0131 \u00dcr\u00fcn Ticaretinin Ceza Hukuku Boyutu: Biyog\u00fcvenlik Kanunu\u2019ndaki Mevcut Yapt\u0131r\u0131m Rejimi"},"content":{"rendered":"<div class=\"vgblk-rw-wrapper limit-wrapper\"><strong>G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilimsel ve teknolojik ilerlemeler, bir yanda avantajlar\u0131yla gelirken di\u011fer yandan geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131n (\u2018\u2019GDO\u2019\u2019) da hayat\u0131m\u0131za girmesine neden olmu\u015ftur. Tam da bu konuya ili\u015fkin olan Biyog\u00fcvenlik Kanunu ise; gen teknolojisindeki ilerlemelerin olumsuz etkilerinden biri olan geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131n neden olabilece\u011fi biyolojik kirlili\u011fi ve sa\u011fl\u0131k risklerini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yasa koyucu taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Biyog\u00fcvenlik Kanunu \u00f6zellikle g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren bir\u00e7ok \u015firketi do\u011frudan etkilemektedir. \u015eirketler kulland\u0131klar\u0131 hammaddeden \u00fcrettikleri son \u00fcr\u00fcne kadar i\u015fbu kanuna uyum sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. GDO ve \u00fcr\u00fcnleri ile ilgili su\u00e7lar ve yapt\u0131r\u0131mlar, temel olarak Biyog\u00fcvenlik Kanunu ve onun uygulanmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen y\u00f6netmeliklerle belirlenmi\u015f olup, Kanun ve ilgili Y\u00f6netmelikte yer alan yasaklara ayk\u0131r\u0131 hareketler Biyog\u00fcvenlik Kanunu\u2019na Muhalefet Su\u00e7unu olu\u015fturmaktad\u0131r. Biyog\u00fcvenlik Kanununa Muhalefet halinde sadece s\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcn\u00fc ithal eden, satan da\u011f\u0131tan \u015firketlerin t\u00fczel ki\u015fili\u011fi i\u00e7in de\u011fil, bu \u015firketlerin y\u00f6netici ger\u00e7ek ki\u015filer i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 (\u201cBakanl\u0131k\u201d), Biyog\u00fcvenlik Kanunu ve ilgili mevzuat uyar\u0131nca GDO konusunda temel yetkili ve denetleyici otoritedir. Hem \u00fcretici ve sat\u0131c\u0131 konumundaki g\u0131da i\u015fletmelerini hem de GDO analizlerini yapan yetkilendirilmi\u015f ve akredite laboratuvarlar\u0131 denetler. T\u00fcrkiye\u2019de g\u0131dalarda GDO\u2019ya en ufak iz d\u00fczeyinde dahi izin verilmedi\u011finden, bir \u00fcr\u00fcnde GDO tespit edilmesi h\u00e2linde fiilin kural olarak do\u011frudan su\u00e7 te\u015fkil etme potansiyeli oldu\u011fundan, Bakanl\u0131k idari yapt\u0131r\u0131m uygular ve ayn\u0131 zamanda Cumhuriyet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na su\u00e7 duyurusunda bulunarak cezai yapt\u0131r\u0131m s\u00fcrecini ba\u015flat\u0131r.<\/p>\n<p><strong>MEVZUAT \u00c7ER\u00c7EVES\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Biyog\u00fcvenlik Kanunu 15.maddesinde 4 f\u0131kra halinde su\u00e7 olarak kabul edilen eylemlere yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re;<\/p>\n<ul>\n<li>GDO ve \u00fcr\u00fcnlerini bu Kanun h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olarak ithal etmek, \u00fcretmek, \u00e7evreye serbest b\u0131rakmak<\/li>\n<li>ithal edilen veya i\u015flenen GDO\u2019lar\u0131 veya GDO ve \u00fcr\u00fcnlerini; ithal izninde belirlenen ama\u00e7 ve alan d\u0131\u015f\u0131nda kullanmak, sat\u0131\u015fa arz etmek, satmak, devretmek ya da bu \u00f6zelli\u011fini bilerek ticari ama\u00e7la sat\u0131n almak, kabul etmek, nakletmek ve bulundurmak<\/li>\n<li>ithal edilen veya i\u015flenen GDO\u2019lardan elde edilen \u00fcr\u00fcnleri; ithal izninde belirlenen ama\u00e7 ve alan d\u0131\u015f\u0131nda kullanmak, sat\u0131\u015fa arz etmek, satmak, devretmek ya da bu \u00f6zelli\u011fini bilerek ticari ama\u00e7la sat\u0131n almak, kabul etmek, nakletmek ve bulundurmak<\/li>\n<li>yalan beyanda bulunarak ithal etme veya i\u015fleme izni alan ki\u015finin bu izne dayal\u0131 olarak GDO\u2019lar\u0131n, GDO ve \u00fcr\u00fcnlerinin veya GDO\u2019lardan elde edilen \u00fcr\u00fcnleri ithal etmek, i\u015fletmek, kullanmak, sat\u0131\u015fa arz etmek, satmak, devretmek, kabul etmek, nakletmek veya bulundurmak<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u015feklinde say\u0131lan hareketler yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Biyog\u00fcvenlik Kanunu\u2019ndaki \u201cs\u0131f\u0131r tolerans ilkesi\u201d uyar\u0131nca GDO\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131, ilgili su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterli kabul edilmektedir. Kanun kapsam\u0131nda herhangi bir GDO e\u015fi\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011finden, teknik analizle ortaya konan eser miktarda da olsa her t\u00fcrl\u00fc GDO varl\u0131\u011f\u0131 do\u011frudan ihlal sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu noktada belirtilmelidir ki; s\u00f6z konusu hapis cezalar\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131 i\u00e7in bu su\u00e7lar\u0131n kasten, yani bilerek ve isteyerek i\u015flenmesi gerekir; taksirle veya sadece dikkatsizlik sonucu i\u015flenen fiiller hapis cezas\u0131na konu edilmemektedir.<\/p>\n<p><strong>\u0130DAR\u0130 YAPTIRIMLAR VE G\u00dcVENL\u0130K TEDB\u0130RLER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca, GDO ve bunlardan \u00fcretilen maddelerin piyasadaki dola\u015f\u0131m s\u00fcrecinin her a\u015famas\u0131n\u0131n g\u00f6zetim ve denetimi gerekmektedir. Bu kapsamda \u015firketler, \u00fcr\u00fcnlerin \u00fclkeye giri\u015finden da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na kadar ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te Bakanl\u0131\u011fa bildirimde bulunmak, gerekli kay\u0131tlar\u0131 tutmak, etiketleme kurallar\u0131na uymak ve bu belgeleri yirmi y\u0131l boyunca saklamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Olas\u0131 bir risk tespit edildi\u011finde \u00fcr\u00fcn\u00fcn hangi hammaddeden geldi\u011fini ve hangi s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7ti\u011fini geriye d\u00f6n\u00fck olarak izlenebilir k\u0131lmak Kanun\u2019un temel amac\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yap\u0131lan denetimlerde \u015firketin gereken \u00fcr\u00fcn\u00fcn men\u015feini, tedarik zincirini ve \u00fcretim s\u00fcrecini geriye d\u00f6n\u00fck olarak ortaya koyan kay\u0131t ve belgeleri (izlenebilirlik kay\u0131tlar\u0131n\u0131) sunamamas\u0131, do\u011frudan izlenebilirlik ihlali olarak kabul edilmektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, yap\u0131lan laboratuvar analizlerinde \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7erisinde GDO tespit edilmese dahi sadece bu kay\u0131tlar\u0131n eksik olmas\u0131 bile tek ba\u015f\u0131na \u015firketin a\u011f\u0131r idari para cezalar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Mevzuat uyar\u0131nca, kay\u0131t tutma ve bildirimde bulunma gibi zorunluluklar\u0131n ihlal edilmesi durumunda \u015firketler i\u00e7in kademeli bir ceza sistemi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130zlenebilirlik ile ilgili eksikliklerde daha d\u00fc\u015f\u00fck miktarda bir idari para cezas\u0131 verilirken, bu eksikli\u011fin \u015firkete haks\u0131z bir kazan\u00e7 sa\u011flamak amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131rsa kesilecek ceza miktar\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksek tutarlara ula\u015fmaktad\u0131r. Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ceza miktarlar\u0131 sabit kalmay\u0131p her y\u0131l yeniden de\u011ferleme oran\u0131na g\u00f6re artmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Maddi yapt\u0131r\u0131mlara ek olarak, \u015firketlerin ticari gelece\u011fini do\u011frudan etkileyebilecek g\u00fcvenlik tedbirlerinin uygulanmas\u0131 da s\u00f6z konusudur. \u00d6rne\u011fin, mevzuata ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu saptanan \u00fcr\u00fcnlerin tedarik zincirinden \u00e7ekilerek piyasadan toplat\u0131lmas\u0131 ve imha edilmesi veya \u015firketin o alandaki faaliyet izninin tamamen iptal edilmesi gibi tedbirler al\u0131nabilmektedir.<\/p>\n<p><strong>CEZA\u0130 YAPTIRIMLAR<\/strong><\/p>\n<p>Biyog\u00fcvenlik Kanunu ile korunan de\u011fer; kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu nedenle, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye atan eylemlere kar\u015f\u0131 yasada son derece cayd\u0131r\u0131c\u0131 ve a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlara yer verilmi\u015ftir. GDO ve \u00fcr\u00fcnlerine y\u00f6nelik yasal d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 hareket etmek, yaln\u0131zca idari yapt\u0131r\u0131mlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p \u015firket yetkililerini de do\u011frudan hapis cezas\u0131 tehdidi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmaktad\u0131r. Biyog\u00fcvenlik Kanunu\u2019na ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde GDO ithal eden, \u00fcreten veya bunlar\u0131 \u00e7evreye serbest b\u0131rakan ki\u015filer be\u015f y\u0131ldan on iki y\u0131la kadar hapis cezaland\u0131r\u0131labilmektedir.<\/p>\n<p>Biyog\u00fcvenlik Kanunu\u2019na uygun \u015fekilde \u00fclkeye giri\u015fi yap\u0131lm\u0131\u015f GDO\u2019lar\u0131n belirlenen ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 veya ticarete konu edilmesi de benzer \u015fekilde d\u00f6rt y\u0131ldan dokuz y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 yapt\u0131r\u0131m\u0131na tabidir. Hatta bu GDO\u2019lardan elde edilen ikincil \u00fcr\u00fcnlerin bile yetkisiz \u015fekilde dola\u015f\u0131m\u0131 veya kullan\u0131m\u0131, \u00fc\u00e7 y\u0131ldan yedi y\u0131la kadar h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 cezalar do\u011furabilmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu hapis cezalar\u0131na ek olarak, ihlalin niteli\u011fine g\u00f6re ki\u015filere y\u00fcksek mebla\u011flarda adli para cezalar\u0131 da uygulanmaktad\u0131r. \u00dclkemizde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuat, GDO\u2019nun sadece ham madde halini de\u011fil; i\u015flenmi\u015f t\u00fcm t\u00fcrevlerini ve bu s\u00fcre\u00e7teki her t\u00fcrl\u00fc ticari faaliyeti s\u0131k\u0131 bir denetim alt\u0131nda tutarak bu zinciri bozan her t\u00fcrl\u00fc eylemi hapis cezas\u0131 gerektiren bir su\u00e7 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>SONU\u00c7<\/strong><\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak, T\u00fcrkiye&#8217;de \u00f6zellikle g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren t\u00fcm \u015firketlerin Biyog\u00fcvenlik Kanunu&#8217;ndan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine eksiksiz \u015fekilde vak\u0131f olmas\u0131 ve uyum sa\u011flamas\u0131 bir tercih de\u011fil, hukuki bir zorunluluktur. GDO konusunda uygulanan s\u0131f\u0131r tolerans rejimi ve GDO&#8217;lu \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6nelik denetimlerin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 teknik seviye de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u015firketlerin olas\u0131 risklere kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u015eirketlerin hem y\u00fcksek tutarl\u0131 para cezalar\u0131ndan korunmas\u0131 hem de y\u00f6neticilerinin \u015fahsi cezai risklerini bertaraf etmesi i\u00e7in \u015firketlerin i\u00e7 uyum mekanizmalar\u0131n\u0131 tesis etmeleri, izlenebilirlik sistemlerini eksiksiz kurgulamalar\u0131 ve yasal uyum s\u00fcre\u00e7lerini \u00f6nceliklendirmeleri \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n<p>Avukat Didem \u00d6zg\u00fcn<\/p><\/div>\n<p><!-- .vgblk-rw-wrapper --><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0130R\u0130\u015e G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilimsel ve teknolojik ilerlemeler, bir yanda avantajlar\u0131yla gelirken di\u011fer yandan geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131n (\u2018\u2019GDO\u2019\u2019) da hayat\u0131m\u0131za girmesine neden olmu\u015ftur. Tam da bu konuya ili\u015fkin olan Biyog\u00fcvenlik Kanunu ise; gen teknolojisindeki ilerlemelerin olumsuz etkilerinden biri olan geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f organizmalar\u0131n neden olabilece\u011fi biyolojik kirlili\u011fi ve sa\u011fl\u0131k risklerini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yasa koyucu taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[418],"tags":[],"class_list":["post-993745","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilgi-kaynaklari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=993745"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":993746,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993745\/revisions\/993746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=993745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=993745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cukurpartners.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=993745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}